Som Tum, Larb và Yam khác nhau thế nào?
Som Tum, Larb và Yam là ba nhóm gỏi Thái khác nhau về nguyên liệu và cách làm, đều có gốc từ vùng Isaan ở Đông Bắc Thái Lan và nay phổ biến khắp Bangkok, Pattaya, Chiang Mai.
Som Tum là gỏi đu đủ xanh giã trong cối. Nguyên liệu gồm đu đủ xanh bào sợi, cà chua, đậu đũa, lạc rang, tôm khô, tỏi, ớt, nước cốt chanh, nước mắm và đường thốt nốt. Người bán giã các thứ này tại chỗ, nên rất dễ điều chỉnh theo ý khách. Đây là món gần nhất với nộm đu đủ của người Việt.
Larb, còn viết là Laab, là gỏi thịt băm trộn thính gạo rang. Thịt băm có thể là lợn, gà, bò hoặc vịt, trộn cùng thính gạo nếp rang thơm, nước cốt chanh, nước mắm, ớt bột, hành tím, lá bạc hà và rau thơm. Món này thường ăn kèm xôi và rau sống, vị đậm và thơm mùi thính.
Yam là tên gọi chung cho các món gỏi trộn chua cay mặn của Thái, nổi tiếng nhất là Yam Woon Sen, tức miến trộn kiểu Thái với thịt băm, tôm, hành tây và rau cần. Hiểu được ba nhóm này, bạn sẽ gọi món tự tin hơn khi khám phá ẩm thực trong hành trình Du lịch Thái Lan từ Hà Nội.
Người bán giã som tum trong cối trước mặt khách
Các món gỏi Thái này cay cỡ nào?
Phần lớn các món gỏi Thái thuộc loại cay, nhưng mức độ khác nhau rõ rệt giữa từng món và từng phiên bản. Độ cay chủ yếu đến từ số quả ớt, và vì nhiều món được làm tại chỗ nên bạn có thể yêu cầu giảm.
Som Tum thường là món cay nhất trong nhóm, nhất là bản Isaan có mắm cá lên men, chỉ vài quả ớt giã cũng đủ cay xé với người chưa quen. Larb cũng cay từ ớt bột, nhưng phần thính gạo và rau thơm làm vị dịu lại đôi chút, nên cảm giác cay thường nhẹ nhàng hơn Som Tum. Yam Woon Sen có vị chua cay vừa phải, là món dễ tiếp cận hơn cho người mới.
Điểm quan trọng cần nhớ là độ cay luôn có thể điều chỉnh. Vì người bán nêm và giã theo yêu cầu, bạn hoàn toàn có thể xin ít ớt hoặc không ớt. Tuy nhiên cần lưu ý mức ít cay ở các quán Isaan vẫn có thể khá cay với khẩu vị Bắc, nên người không ăn cay nên nói không cay trước rồi tự thêm sau.
Bạn có thể đọc thêm: Tom Yum Thái Có Cay Quá Với Khách Việt Không? để hiểu thêm cách cảm nhận và điều chỉnh độ cay của đồ Thái.
Gỏi Thái có hợp khẩu vị người Việt không?
Gỏi Thái nhìn chung hợp với người Việt, vì vị chua tươi và cách trộn rất giống món nộm, gỏi quen thuộc của mình. Khách Hà Nội vốn quen ăn nộm đu đủ bò khô sẽ thấy Som Tum gần gũi, chỉ khác ở độ cay và vị ngọt đậm hơn.
Có hai điểm thường khiến khách Việt phải cân nhắc. Thứ nhất là độ cay, vốn có thể yêu cầu giảm khi gọi. Thứ hai là mắm cá lên men, tiếng Thái gọi là pla ra, và cua muối có trong một số bản Som Tum kiểu Isaan, tạo mùi nặng và vị mặn lạ mà không phải ai cũng quen. Nếu bạn không thích mùi mắm, hãy chọn bản Som Tum Thai có lạc và tôm khô, vị cân bằng và dịu hơn.
Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, đa số mọi người ăn được và thích các món gỏi Thái khi gọi đúng phiên bản và đúng độ cay. Vị chua mặn cay của gỏi Thái cũng hợp khi ăn kèm cơm hoặc xôi, nên không quá xa lạ với người quen vị mặn ấm như khách miền Bắc.
Bạn có thể đọc thêm: Ăn Gì Ở Thái Lan? 20 Món Ngon Nhất Hợp Khẩu Vị Người Việt để chọn thêm các món Thái dễ ăn cho cả đoàn.
Làm sao gọi món gỏi Thái cho bớt cay?
Cách gọi gỏi Thái bớt cay rất đơn giản, chỉ cần nhớ vài câu tiếng Thái ngắn. Vì món được làm tại chỗ, người bán thường sẵn sàng giảm ớt theo yêu cầu. Một số cụm hữu ích nên ghi sẵn vào điện thoại:
- เผ็ดน้อย (phet noi): ít cay
- ไม่เผ็ด (mai phet): không cay
- ไม่ใส่พริก (mai sai phrik): không cho ớt
- ไม่ใส่ปลาร้า (mai sai pla ra): không cho mắm cá lên men
- ไม่ใส่ปู (mai sai pu): không cho cua muối
- ไม่ใส่กุ้งแห้ง (mai sai goong haeng): không cho tôm khô
Ngoài việc dặn ớt, bạn có thể làm dịu cay bằng cách ăn kèm. Xôi, dưa chuột và rau sống đi cùng giúp giảm cảm giác cay tốt hơn là uống nước lọc. Nếu lỡ ăn quá cay, một ngụm đồ uống ngọt hoặc sữa sẽ dễ chịu hơn nước đá.
Với người không ăn được cay, nên nói mai phet ngay từ đầu thay vì phet noi, rồi nếm và tự thêm ớt nếu muốn. Khi đi theo đoàn có hướng dẫn viên tiếng Việt, bạn càng yên tâm vì hướng dẫn viên giúp dặn bếp và dịch chính xác mức cay mong muốn.
Người già, trẻ nhỏ và người mới thử nên ăn món gỏi Thái nào?
Người già, trẻ nhỏ và người mới thử nên bắt đầu từ các món gỏi Thái dịu vị và ít mùi lạ. Lựa chọn an toàn nhất là Som Tum Thai gọi ít cay hoặc không cay, vì có lạc và tôm khô, vị ngọt nhẹ và không có mắm cá lên men.
Yam Woon Sen cũng là gợi ý tốt vì giống miến trộn, chua cay vừa và dễ ăn với cả nhà. Với Larb, nên gọi mức ít cay và chọn larb gà hoặc larb lợn, vì phần thính gạo và rau thơm tạo vị thơm dễ chịu. Nên tránh các bản Som Tum có pla ra và cua muối cho người lớn tuổi chưa quen mùi mắm nặng.
Về chi phí, các món này khá rẻ. Một đĩa som tum tại quán bình dân hay hàng rong ở Bangkok, Pattaya thường khoảng 40 đến 60 baht, larb khoảng 50 đến 80 baht, ăn kèm xôi thêm khoảng 10 đến 20 baht. Mức giá trên mang tính tham khảo tại thời điểm cập nhật tháng 6/2026 và có thể thay đổi theo quán. Nếu muốn được tư vấn thêm về ẩm thực và lịch trình phù hợp với gia đình, bạn có thể tham khảo các chương trình Tour Thái Lan từ Hà Nội.
Bạn có thể đọc thêm: Ăn Gì Ở Bangkok Không Tốn Nhiều Tiền? để biết thêm chỗ ăn gỏi Thái ngon mà tiết kiệm.
